Schijnzelfstandigheid #2: De prijs van schijnzelfstandigheid: wat zijn de financiële en juridische gevolgen van herkwalificatie?

In het kader van een sociale inspectie of na een klacht van een belanghebbende (vaak een ontevreden voormalige dienstverlener), onderzoekt de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid (RSZ) of het Arbeidsauditoraat of een persoon die als zelfstandige dienstverlener is aangesteld, daadwerkelijk zelfstandig is, of dat er sprake is van een ondergeschikte en hiërarchische relatie. Indien er sprake is van een ondergeschikte relatie, kunnen zij vaststellen dat de betrokkene ten onrechte als zelfstandige werkt en als werknemer moet worden behandeld. Een beslissing tot herkwalificatie wordt genomen op basis van een combinatie van elementen. Het werken via een vennootschap sluit dit risico niet uit als de feitelijke werkrelatie afwijkt van de gekozen juridische kwalificatie.

1. Gevolgen van herkwalificatie

De gevolgen van een herkwalificatie zijn aanzienlijk en rusten voornamelijk op de opdrachtgever:

• Socialezekerheidsbijdragen (RSZ): Verplichte nabetaling van achterstallige werkgevers- en werknemersbijdragen (tot 3 jaar terug, of tot 7 jaar bij fraude), verhoogd met een forfaitaire toeslag van 10%.
• Arbeidsrechtelijke vorderingen: Vordering van de schijnzelfstandige op achterstallige werknemersrechten (zoals vakantiegeld, eindejaarspremie, loonindexering, langere opzegtermijnen en ontslagvergoeding) en eventuele aanvullende schadevergoedingen.
• Fiscale sancties: Nabetaling van achterstallige bedrijfsvoorheffing met verhogingen of boetes, en mogelijke betwisting/verwerping van de btw-aftrek op de gefactureerde bedragen.
• Strafrechtelijke en administratieve risico's: Vervolging van de opdrachtgever met administratieve of strafrechtelijke boetes, en in extreme gevallen gevangenisstraffen voor bestuurders.

2. Overzicht van de voornaamste verschillen tussen het statuut van zelfstandige en werknemer

Zie tabel.

Lees verder in Deel 3 van deze artikelenreeks: "Praktische gids: Hoe vermijd je schijnzelfstandigheid in jouw onderneming?"